Cơ chế bệnh rối loạn tiền đình

CƠ LÝ PHÁT SINH CHỨNG RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH

Đối với nhận thức về cơ lý phát sinh chứng rối loạn tiền đình này có thể qui nạp làm mấy điểm sau đây:

  • Do khí hư hoặc huyết hư, hoặc khí huyết cùng hư.

  1. a) Tố vấn nói: “Bên trên hư thì sinh mắt hoa đen”.
  2. b) Cổ kim y thống nói: “Chứng Huyễn vậng có người do khí hư, phép chữa nên đưa khí dương lên bổ khí. Có người do huyết hư phép chữa nên bổ ích âm bổ máu.
  3. c) Y học chính truyền nói: “Đờm kiêm hư hỏa, xung ngược lên đầu mắt, chính khí không thể thắng được địch, cho nên thoáng thấy mắt đen sinh hoa, như ngồi trong thuyền tròng trành xây sẩm”. Lại nói: “Không kiêm bệnh khác mà xây sẩm hôn hoa đó đều là dư tổn vậy”.
  4. d) Kỳ hiệu lương phương nói: “Chứng xây sẩm chòng chành, hôn hoa, ngã nhào (Huyễn vậng) dù thuộc đờm, thuộc hỏa gây nên, chưa từng không do thận hư kiêm có phong tà gây nên vậy”.
  • Do bệnh của can và thận gây chứng rối loạn tiền đình.

“Thận sinh não tủy” do đó theo quan điểm đông y thì, nói bệnh thận là đã nói có não ở trong.

  1. a) Tố vấn nói: “Mọi thứ phong xây sẩm mờ tối đều thuộc can”. Lại nói: “Can bị bệnh thì mắt đen hôn hoa”.
  2. b) Linh khu nói: “Bệnh sinh ra ở đầu thì đầu nặng”. Lại nói: “Não là biển của tủy… biển tủy không đủ thì não chuyển tai ù kêu, chân cẳng đau, xây sẩm mờ tối hôn hoa”. Lại nói: “Rối loạn ở đầu thì sinh ra quyết nghịch, đầu nặng mắt hôn hoa ngã nhào”. Chứng trị chuẩn thằng bảo: “đó đều là tà thấp hại thận, bức khí thái dương lưu đọng ở trên mà sinh ra vậy”. Can cùng não là chỉ hệ thống thần kinh của cơ thể con người, thận là chỉ tác dụng nội phân bí và hệ thống bí niệu sinh thực của cơ thể con người. Tóm lại là bệnh của can, bệnh của thận (bao gồm có não ở trong) đều có thể khiến con người phát sinh chứng tròng mắt đen hôn hoa, đầu quay cuồng xây sẩm, tức chứng rối loạn tiền đình mà đông y gọi là Huyễn vậng.

    Cơ chế bệnh rối loạn tiền đình
    Chứng rối loạn tiền đình cơ chế gây bệnh
  • Do hư hỏa bốc lên và đàm ẩm gây bệnh.

  1. a) Đan khê tâm pháp nói: “Đầu xây sẩm mắt hôn hoa và đờm kiêm khí hư và hỏa”. Cổ kim y thống nói: “người gầy huyễn vậng là huyết hư có hỏa”. Y học chuẩn thằng lục yếu nói: “Huyễn vậng tất thuộc đờm hỏa… người gầy thì mạch huyền sác, đó là âm hư tướng hỏa bốc lên trên vậy”. Hỏa là chỉ trạng thái cơ năng tăng tiến dưới tác dụng của nguyên nhân gây bệnh trong cơ thể con người. Cái hỏa ấy, cái cơ năng tăng tiến ấy lúc có ảnh hưởng tới bộ não thì phát sinh ra chứng “Huyễn vậng” vậy.
  2. b) Hải Thượng Lãn Ông nói: “Thận thủy thiếu thì lương lẻ loi, không có chủ mà hư hỏa bốc lên”. Lại nói: “Thận thủy hư thì thủy không trở về nguồn được mà sinh ra đờm ở tỳ”. Hai câu vãn này nói: “Cái hỏa hư bốc lên, cái đờm sinh ra ấy, đều do thận thủy hư suy mà hỏa hư bốc lên vậy”.
  3. c) Hà thị y biên bàn về huyễn vậng có nói: “Lục dâm, thất tình, ăn uống, đàm ẩm… mọi thứ tà đều có thể động hỏa sinh ra phong, phong hỏa thịnh cực thì sinh huyễn vậng, dẫu người khỏe mạnh cũng có, không hẳn chỉ riêng người hư yếu; nhưng hư là nhiều như vậy”. Điều này nói lên trong cái hỏa còn có thực hỏa sinh ra phong gây Huyễn vậng. Nên cách chữa người xưa mới đề ra người bệnh do Hỏa tịnh phải tả hỏa bình can như bài “gia giảm tả thanh hoàn”. Người phong thịnh thì phải trừ phong làm mát trên như bài “cúc hoa tán”. Tóm lại: hỏa thì có hư hỏa bốc lên và có thực hỏa động sinh ra phong mà gây ra Huyễn vậng.
  4. d) Kim quỹ yếu lược nói: “Dưới tâm có đờm ẩm, ngực sườn có đờm ẩm nên hoa mắt chóng mặt”. Lại nói: “Dưới rốn có rung động, nôn ra rãi bọt mà xây sẩm, đó là thủy vậy”.
  5. e) Cổ kim y thống nói: “Người béo mà huyễn vậng là khi hư có đờm”.
  6. g) Đan khê tâm pháp nói: “Không có đờm không thể có xây sẩm hôn hoa” đờm ẩm là chỉ cái sản vật dịch thể tích đọng dưới tác dụng của nguyên nhân bệnh gây ra trong cơ thể con người. Loại thể dịch này không được bài trừ đi một cách bình thường thì có thể phát sinh ra chứng rối loạn tiền đình (Huyễn vậng) vậy.
  7. h) Nay xét: Đối với cơ lý phát sinh của chứng rối loạn tiền đình không ngoài ba điểm trên. Ba điểm này không hoàn toàn cô lập mà luôn luôn tương hỗ, luôn luôn có nhân quả với nhau. Đờm ẩm sinh ra luôn do khí hư; khí hỏa bốc lên luôn do huyết hư sinh ra.

Bệnh biến của các khí quan can, thận (có não ở trong) từ hiện tượng mà nhìn nhận phần nhiều do đờm do hỏa, nhưng từ bản chất mà nhìn nhận thì phần nhiều do khí hư và huyết hư. Xem như “y học chuẩn thằng lục yếu” nói: “Não là biển tủy, não thực khí vượng, thì hỏa tự khắc không thể bốc lên”.

Y học chính truyền nói: “Đờm kiêm có hư hỏa, xung lên đầu mặt chính khí không thể thắng được địch, cho nên đột nhiên sinh ra mắt đen nảy hoa, như ngồi trong thuyền tròng trành xây sẩm (Huyễn vậng). Sách tam tự kinh của Trần Tu Viên có nói: “Hư, đờm, hoa đều phải chia ra xem xét cho rành, nhưng thực ra vẫn chỉ là một vậy”. Nguyên chú giải rằng: “Nói hư là nói về gốc bệnh, nói thực là nói hình tượng bệnh, thực ra cũng chỉ là một lẽ thông suốt vậy. Tóm lại: Căn cứ vào các thuyết pháp trên của người xưa, đầy đủ điều kiện cho ta có thể nói rõ chứng rối loạn tiền đình (Huyễn vậng) về nhận thức sinh lý và bệnh lý thì lấy Hư làm chủ yếu. Còn đờm và hỏa đều do trên cơ sở hư mà tiếp tục phát ra. Điều này rất có quan hệ đối với phương pháp chữa chứng rối loạn tiền đình ta cần phải lý giải sâu sắc.

Bài viết tương tự

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *